Een mede-reisgenoot Secure Base Coachen – 15 daagde mij vorige week uit om eens door haar ogen naar mezelf te kijken.

Vanmorgen heb ik mezelf uitgedaagd om door mijn eigen ogen naar mezelf te kijken en heb ik deze brief geschreven.

Lieve hartsvriendin,

Wat heb je het afgelopen half jaar een mooie reis gemaakt.

Tijdens deze reis heb je op nieuwe paden gewandeld. Je hebt vastgehouden, gedanst, gehuild, gelachen en losgelaten. Je bent meer in je lijf gaan wandelen. Je hebt gedragen, je laten dragen en uitdagen.

Je hebt ook weer op oude paden gewandeld. Je was streng voor jezelf, werd geraakt, ging strijden of vluchten. Je liet jezelf niet meer zien en voelde je alleen.

Lieve schat, ik beloof je om zachter voor je te zijn. Je bent een geliefde dochter, van hen en van Hem. Laat zien wat er in je hart omgaat. Je hoeft je niet meer te verbergen. Weet waar je toe in staat bent!

Heb vertrouwen in jezelf, verlaat jezelf niet, deel vanuit je kwetsbare krachtige hart en leef je roeping:
‘Je bent een hartsvriendin, die met zachte kracht meewandelt, om bergen te verzetten!’

Van harte met het afronden van de prachtige opleiding ‘Secure Base Coachen’ bij De School voor Transitie.

Een hartegroet,
je vriendin

Dankjulliewel Jakob van Wielink en Anne Verbokkem – Oerlemans, wat zijn jullie inspirerende caring en daring trainers maar ook mede-reizigers. Dankjulliewel Jeroen Martijn Plette & Solange Boasman, wat een geweldige co-trainers en mede-reizigers zijn jullie.

Jullie blijven een speciale plek in mijn hart houden!

Leonieke Scheepsma – Develing | 2023

Mooier, mooier met de tijd
Het is niet te verklaren
Je wordt lichter met de jaren
Mooier, mooier met de tijd
De kern die is gebleven
De ballast ben je kwijt
Mooier met de tijd

Stef Bos – Mooier met de tijd

Afgelopen donderdag heb ik mijn plek voor een groep ingenomen. Ik heb voor leden van Stichting Rosegarden – een Stichting van Christen Psychosociaal Therapeuten – een lezing mogen geven over het begeleiden van de oudere cliënt.

Een lezing geven is niets voor mij maar ik ben de uitdaging aangegaan, heb een berg verzet en mijn roeping geleefd. Het was een prachtige avond!

Ik ben dankbaar dat ik de oudere cliënt in mijn praktijk mag verwelkomen. De ouderdom gaat komen, het raakt iedereen. We kunnen het niet ontlopen. Door dit te beseffen vraagt de laatste levensfase om aandacht van ons als therapeuten.

Dit betekent dat we mogen luisteren naar de verhalen van pijn, bezorgdheid, (veer)kracht, verdriet, verlangen, wanhoop en hoop. Dit maakt dat we op zoek gaan wat het leven van ouderen nog zinvol maakt. Het is belangrijk dat ouderen hun plek in de intergenerationele relaties innemen maar ook krijgen. Dan staat niet alleen hun ‘eigen ik’ centraal maar is er ook een besef dat ze deel zijn van het verleden, heden en toekomst.

Het is goed om te zien dat we beseffen hoe het is om ouder te worden maar niet ‘out’ te zijn. De ultieme zin wordt door ouderen beleefd door relaties, intimiteit met anderen en/of God, de schepping, religie, natuur, zee, menselijke voorstellingsvermogen, muziek, drama, dans, bidden, aanbidden, meditatie en de kunst. Dit zijn allemaal aspecten waarmee wij kunnen samenwerken met ouderen.

Ouderen, I love them!

Leonieke Scheepsma – Develing | 2023

Twee mensen beginnen aan een huwelijk. Samen van een oud naar een nieuw verhaal. Het lijkt een wonder en perfect. Twee verhalen worden één. Zij luistert naar zijn verhaal, hij luistert naar haar verhaal. Twee mensen richten zich op wat ze gemeenschappelijk hebben, er zijn verschillen maar deze verschillen zijn niet onoverkomelijk. Ze beginnen met z’n twee, maar nemen hun hele familiegeschiedenis mee.

Een oud verhaal
Dan gebeuren er dingen waar ze geen vat op lijken te hebben. Er komt verdriet, verschil en een verleden naar boven. Ze vinden elkaar niet meer en ze verwonderen zich niet meer over elkaar. Ze hopen dat de ander hun oude verlangens en wensen alsnog gaat realiseren. Er komt wrijving, eenzaamheid en verwijdering. Ze komen weer in een oud verhaal. Dat is vertrouwd en ze raken de draad van samen kwijt. Ze treffen elkaar precies op kwetsbaarheden en overlevingsgedrag.

Apart
Dan ontmoet ik mensen in mijn praktijk. Kwetsbaar en krachtig beginnen mensen aan een ontdekkingstocht. Ze gaan in het hier en nu naar toen en daar, naar oude verhalen en opgelopen schade. Tijdens het zoeken luisteren ze naar elkaar, voeren ze moedige gesprekken en vallen er soms harde woorden. Ze zoeken alleen, ze zoeken de stilte en nemen de tijd. Hierdoor komen ze dichter bij zichzelf. Dan komen ze in een nieuw verhaal.

Een nieuw verhaal
Door in een nieuw verhaal te komen gaat de liefde weer stromen. Ze komen hierdoor ook sámen in een nieuw verhaal. Het is geen volmaakt verhaal, want onbegrip in een relatie zal er altijd zijn. Twee unieke zelfstandige mensen gaan hun wensen, verlangens, mogelijkheden en onmogelijkheden delen. Dit ben ik, hier sta ik en ik kan er zijn omdat jij er bent. Ze gaan zich onthullen, afbakenen en hun grenzen stellen. Door zich te onthullen en zichzelf te mogen zijn kunnen mensen elkaar aanvullen en iets voor elkaar betekenen. Er ontstaat een unieke verbinding. Ik ben in verwondering hoe mensen in contact komen met zichzelf. Ik verwonder mij over de betrokkenheid en liefde naar elkaar en de ander. Ik verwonder mij over het nieuwe verhaal wat is gebleven en wordt doorgeven aan het nageslacht.

Leonieke Scheepsma – Develing | februari 2021

Jouw eigen hartslag
altijd aanwezig
verschillende ritmes
soms voel je het
soms voel je het niet

Jouw hart, hard geraakt
verlies, gemis & hartenpijn
hart van slag
laag, hoog
overslaand & kloppend

Het kan niet weg
door jouw hartkracht
kan het gemis
mag de rouw
een eigen ritme vinden

Doorléven, wat er was
dóórleven, wat er is
innige verbondenheid met jezelf
verbondenheid met de ander
en de liefdevolle anderen

Een hartgericht 2021

Leonieke Scheepsma – Develing | December 2020

Mama
Ze komt binnen in mijn praktijk. Ik kijk naar haar. Wat lijkt ze op haar mama. Ze is nog maar negen. Vorig jaar heb ik haar voor het eerst ontmoet. Haar moeder is vlak daarna overleden. Ze gaat op de stoel zitten en wipt op en neer. Ze kijkt naar de Playmobil, pakt een poppetje en het toverstokje. Al snel vertelt ze haar verhaal. ‘Eerst voelde het of mama een tijdje met vakantie was maar nu weet ik het zeker: mama komt echt niet meer terug!’ Dikke tranen rollen over haar wangen.

Her-inneren
Ze kruipt bij papa op schoot. Papa mag (blijkbaar nog) niet weg. Ze vertelt dat ze bang is als papa gaat. Net zoals thuis. Ze is bang dat er weer iemand sterft. Net zoals mama. We pakken de foto van mama. Ze kruipt nog dichter tegen papa aan. We pakken herinneringskaartjes en her-inneren mama. Samen met papa praten en lachen we over de leuke, grappige en gewone dingen van mama.

Papa
Opeens heeft papa ook tranen. Ze kijkt heel goed naar papa en neemt papa in zich op. Het is doodstil. Ik vraag wat ze voelt. Ze zegt: Ik word zo verdrietig als papa huilt. Ze staat op en pakt snel het toverstokje van de tafel. Samen praten we over het toverstokje, het verdriet van papa en het verdriet van haar. Papa lacht weer. Opeens mag papa gaan. Het is goed.

Troostdoosje
We knutselen. We praten over papa, als hij gaat maar ook weer terug komt. We praten over papa, die verdriet heeft maar ook weer lacht. We praten over mama, die niet meer terug komt. We praten over mama’s overlijden, de begrafenis en het gemis. We praten over haar verdriet en zorgen. We schrijven op wat troost en doen het in het doosje. Dit doosje is niet bedoeld om het verdriet kleiner te maken of weg te nemen, maar om concreet te maken wat ze nodig heeft als ze verdriet heeft of zich zorgen maakt. Als papa haar komt halen krijg ik een dikke knuffel. We nemen afscheid. Ze gaat en neemt het troostdoosje mee. Tot de volgende keer!

Leonieke Scheepsma – Develing | 2020

Uit contact
Daar zit ik dan… thuis. Het Coronavirus waait om mij heen. Ik ben elke ochtend trouw aan mijn ‘stilte momenten’. Ik houd het gezin draaiende. Ik maak het huis schoon. Ik maak een ‘to do’ lijstje voor de kinderen. De kinderen moeten – naast hun schoolwerk – toch ook zinnig bezig blijven? Ik kan mijn draai niet vinden in mijn eigen huis. Ik voel me ongemakkelijk. Ik voel me onrustig. Ik wil bezig blijven. Ik wil helpen. Ik wil er zijn voor de ander. Ik bel alvast naar Buurtzorg met de vraag of ik daar als verpleegkundige aan de slag kan gaan. Mijn gedachten draaien maar door, door, dóór. Ik kom in mijn oude vertrouwde overlevingspatronen. Vooral dóór blijven gaan en bezig blijven. Vooral bij de ander blijven. Vooral hard werken, willen helpen en het grote in de wereld willen fixen.

Innerlijke fluisterstem
Dan opeens word ik stil. Ik ga luisteren naar mijn innerlijke fluisterstem. Ik kom bij mezelf. Wat voel ik? Ik voel de angst. Waar gaat dit naar toe? Het virus komt steeds dichterbij. Ik voel de onzekerheid. Hoe lang gaat dit duren? Ik voel verdriet over het feit dat veel van wat ik met hart en ziel heb opgebouwd plotseling wegvalt. Ik voel de ontoereikendheid. Ik kan nu niets meer doen. Ik voel mijn lijf. Ik voel de druk op mijn borst. Ik voel de pijn in mijn buik.

In contact
Ik heet het welkom. Wat een klus om bij mezelf te zijn. Wat een klus om te blijven. Wat een klus om even niet…. Even ben ik bang dat ik verder wegzak in het moeras. Ik blijf er bij. Het gebeurt niet. Ik luister naar mezelf. Ik luister naar mijn lijf. Ik luister naar het ritme van mijn ademhaling. Wees stil… Laat het los…. Wees stil…. Laat het los…. Wees Stil. Zoals Kierkegaard zei: ‘Loslaten betekent tijdelijk het houvast verliezen; niet loslaten betekent voor altijd het houvast verliezen’. Ik mag dan wel niet naar buiten, het is wel toegestaan om naar ‘binnen’ te gaan. Ik blijf stil staan bij mezelf. Ik mag mijn onzekerheid en angst over de toekomst voelen. Ik mag mij uiten bij familie of vrienden. Ik mag bij mezelf blijven. Ik kijk naar buiten. Nu de dagelijkse ‘race’ grotendeels is stilgevallen komt er tijd en ruimte voor zelfreflectie. Ik wil stilstaan bij wat dit allemaal met me doet, wat het verplicht tot stilstand komen met me doet. Ik wil tijd nemen om naar mijn lichaam te luisteren, ook als ik niet ziek ben. Ik wil ‘de verbroken verbinding met mijn zelf’ herstellen. In plaats van deze crisis te doorstaan en te overleven kan ik ook leven!

Leonieke Scheepsma – Develing | 2020

‘Is dit wat het is? Het kan niet waar zijn, het is onmogelijk, het is uitzichtloos en zinloos. Hoe kan ik leven en wie ben ik zonder hem?’ Ze is zichzelf kwijt, ze wil naar buiten komen en zichzelf gaan vinden maar ze weet niet hoe. Moedig begint ze het pad te bewandelen. Een barre tocht. Daar is veerkracht voor nodig. In verwondering heet ik welkom.

Verlies op verlies
Haar moeder had altijd pijn. Krachtig heeft ze als kind veel gegeven en gedragen. Tijdens haar levensreis is er verlies en verdriet bij gekomen. Ze was nog jong toen haar vader stierf, ‘de flinke meid van haar vader’ was er voor haar moeder. Toen kwam haar lief in haar leven, ze hadden lief en als er verdriet was veerden ze samen terug. Haar hart was omringd met de liefde van – en voor hem. Nu is haar lief niet meer. Het is leeg van binnen.

Rauwe rouw
Het is koud en alleen, zegt haar hart. Het is alleen maar verdriet, zegt haar angst. Het is onzin en ga door, zegt haar verstand. Ze is blijven geven en heeft er alleen maar voor de ander willen zijn. Nu beseft ze dat ze haar eigen tranen serieus moet nemen en voor zichzelf mag kiezen. Krachtig en kwetsbaar gaat ze op haar eigen benen staan en kiest haar weg. Ze gaat haar eigen draagkracht inzetten. Het is tijd voor haar eigen rauwe rouw.

Heen en weer
Ze beweegt zich heen en weer tussen verlies en herstel. Ze ademt in en ademt uit. Ze kijkt naar haar verlies en neemt er ook weer afstand van. Ze ontdekt haar troostende ik en vermijd haar soms ook. Ze voelt wanhoop en dan weer hoop. Ze schreeuwt in het bos en gaat weer aan het werk. Ze opent zich, huilt met vrienden en sluit zich, lacht met vrienden. Ze bouwt aan een nieuwe ik, met de afdruk die hij heeft achtergelaten in haar hart.

Her-ontdekken
En zo wordt het verlies meer en meer een deel van wie ze is. Ze heeft de moed om weer te verwonderen, investeren en te her-ontdekken. Ze vindt weer betekenis aan het leven en ze gaat weer nieuwe keuzes maken. Hij is er bij maar ook weer niet. Ze voelt zich een beetje schuldig want door ‘haar eigen weg’ te gaan laat ze hem meer en meer een beetje
gaan. Ze schrijft het van zich af.

Afscheid
‘Je zal trots op mij zijn’, schrijft ze aan hem. ‘Het gemis is er, ik blijf je trouw maar ik voel dat ik hernieuwd ten volle kan gaan leven. Ik ga iets nieuws verwelkomen.’ Hierdoor heet ze zichzelf welkom, komt ze dichter bij zichzelf en groeit ze om haar verlies heen. Dit doet recht aan hem en aan haar omdat ze ondanks of dankzij het verlies ontwikkelt, groeit en weer welkom kan heten. In verwondering neem ik afscheid. Het is wat het is.

Leonieke Scheepsma – Develing | 2019

Samen
Dit weekend gaan we samen naar Schiermonnikoog. Even samen er tussen uit, een cadeau verzilveren wat we 2 jaar geleden hebben gekregen voor ons 25 jarig huwelijksfeest. Eindelijk zitten we dan samen op de boot naar Het Schier. Ik kijk op de boot om me heen. Allemaal papa’s, mama’s met kleine kinderen Ik ontmoet geluk, liefde en warmte. Het is warm en de zon brandt op ons hoofd. Ik kijk naar Simon en zie dat hij het ook warm heeft. Ik kom in mijn eigen wereld en bedenk dat de tijd ons bijna ingehaald heeft. Ik haal herinneringen op. Mijn gedachten dwalen af naar vroeger. Samen met papa en mama op vakantie. Trouwen. Samen met Simon met vakantie. Wat jaren later samen met de kinderen maar ook met opa en oma, mijn papa en mama, met vakantie. En nu weer samen. Ik wil er samen met Simon over praten. Ik wil delen wat ik voel, denk en ervaar maar ik zie dat Simon afwezig is. Hij heeft het warm, kijkt naar mensen en niet naar mij. Ik wil met hem delen maar hij is meer geïnteresseerd in anderen – tenminste dat denk ik. Ik pak mijn boek en lees wat. Ik word verdrietig maar ik laat dat niet merken. Ik trek me terug in mezelf. Ik heb geen woorden. Ik heb geen taal. Ik sluit me af. Ik en mezelf. De dag verloopt verder en wat moeizaam. Het lukt me niet om terug te komen. Ik ben teleurgesteld, verdrietig en voel me alleen. We lopen, zwijgen en eten nog een hapje. We drinken een theetje, eten koekjes en kijken naar stomme programma’s op de televisie die mij niet interesseren. Ik ga naar bed.

Alleen
Ik word alleen wakker. Naast me ligt Simon. Ik voel nog geen samen. Ik voel me alleen maar alleen. We kleden ons aan en gaan ontbijten. Simon gaat aan een zeven persoons tafel zitten. Ik kijk om me heen en zie dat er inderdaad geen twee persoons tafels meer zijn. Ik voel me alleen aan zo’n grote tafel, samen met Simon. Dan komt er een meneer, met vrouw en kind aan. Ze willen bij ‘ons’ aan de tafel gaan zitten. Achter ‘ons’ zit een ander gezin. Er wordt door de vader van dat gezin gezegd dat die plekken aan ‘onze’ tafel bezet zijn. De meneer, met vrouw en kind, begint te mopperen. Hij vindt het geen stijl om zo’n grote tafel bezet te houden. De vader van het gezin begint nog wat uit te leggen en te bemiddelen maar meneer, met vrouw en kind, is boos en niet voor rede vatbaar. Meneer de Mopperkont druipt af en zoekt elders een plekje. Meneer de Mopperkont raakt me. Mijn gedachten dwalen af naar mijn vader.

Mijn lieve pap
Een paar minuten later komen er twee mensen aan waarvoor de tafel bij ‘ons’ bezet gehouden is. Een mooie, ietwat in zichzelf gekeerde oudere man, met een lichtblauwe trui en grijzend haar, zegt mij gedag. Naast hem een mooie vriendelijke, oude dame met een stok. Dan komt er een meisje naar hun toe en zegt: ‘Goedemorgen, opa en oma’. Opa en oma kijken wat onwennig. Kunnen we niet bij elkaar zitten? Blijkbaar niet. De vader vertelt dat ze naast ‘ons’ mogen gaan zitten. Dan loopt er een grote jongen naar opa toe en geeft zijn opa een dikke knuffel. Ik kijk, voel en schiet vol. Mijn lieve pap. De tranen komen. In gedachten zit daar mijn lieve pap. Zijn vriendelijke vrouw met stok zit naast mij. Om haar pols een gouden Cartier. Ik zie een andere dochter binnenkomen. Ze begroet liefdevol haar pap en mam. Ik kijk naar Simon, hij snapt er natuurlijk nog niets van. Ik snik en zeg: ‘Papa…’. Ik veeg de tranen weg met mijn servet. De tranen zijn niet meer te houden. Mijn servet is kletsnat. We eten nog wat, ruimen op en lopen naar de hotelkamer terug.

Her-inneren
In de hotelkamer aangekomen ga ik zitten. Ik huil en heb verdriet. Ik kijk terug, voel en her-inner. Het verleden is niet terug te draaien maar ik kan wel her-inneren. De mooie momenten en de moeilijke momenten. De gezinsmomenten, de familiemomenten, de momenten met papa en mama en later met opa en oma. Ik denk aan de momenten dat ik samen met mama bij mijn zieke pap zat. Ik denk aan de gesprekken die we met elkaar hadden waarin we konden her-inneren en delen. Ik denk terug aan de ochtenden dat ik papa heb mogen verzorgen. Ik denk aan de woorden die hij sprak toen ik zo verdrietig was: ‘Ach mijn lieve griet’. Ik denk aan het moment dat mijn lieve papa zijn laatste adem uit blies. Ik denk aan de laatste dagen dat papa bij ons was, het moment dat we met elkaar papa in de kist leggen. Ik denk aan de dienst. Ik denk aan het moment dat de kist met papa in het graf ging. De gedachten mogen er allemaal zijn. Dit is rouwen. Door de rouw te nemen kom ik bij mezelf, kom ik bij papa, open ik en pak ik Simon vast. Door de tranen heen wordt liefde levend. We delen en vertellen wat we voelen en hebben ervaren. We herinneren. Dit lucht op. Er is weer ruimte. Ruimte voor mezelf, ruimte voor de ander en ruimte voor samen.

Leonieke Scheepsma – Develing | 2019

We zitten samen aan tafel. Zij staart wat voor zich uit. Opeens komt er uit het niets: ‘Jij bent mijn moeder niet!’ Ik kijk haar aan, voel de liefde en reageer uit liefde: ‘Ik ben jouw moeder maar je hebt ook een China moeder. Twee moeders en ik zorg voor jou.’ Wat een verschil met een aantal jaren geleden. Toen zou ik anders hebben gereageerd. ‘Wie is je moeder? Ik ben toch jouw moeder!’ Ik had de China moeder zéker niet op de eerste plek naast mij gezet. Ik ben verbaasd hoe ik zelf gegroeid ben en haar kan begeleiden in de zoektocht naar zichzelf.

Schuldige moeder
Recht in mijn hart komt het toch weer binnen wanneer ik gisteren hoor dat er gestopt moet worden met adopteren. Het schuld- en schaamtegevoel komt bij mij naar boven. Het raakt mij persoonlijk. Wíj hebben haar naar Nederland gehaald. Aan de ene kant voel ik mij ‘de reddende moeder’ aan de andere kant voel ik mij als ‘de schuldige moeder’ die onze dochter uit haar cultuur heeft weg gerukt. Dit is mijn pijn!

Oerverwonding
Ik besef en voel steeds meer als (adoptie)moeder hoe ingrijpend de scheiding van de biologische moeder voor een kind is. Het is een oerverwonding, een diepe wond die is ontstaan door de vroege scheiding, verlating en verlies van de biologische moeder. De wond doet pijn, dat heeft invloed op verschillende levensfase en ook op ons. Als adoptiemoeders voelen we ons schuldig over bijvoorbeeld (gedrags)problemen van onze kinderen. De angst voor verlating wordt soms op ons afgereageerd. De oerverwonding bij onze kinderen is er en zal er zijn, ook als het opgroeit in het land waar het geboren is. Daar verandert hun diepe pijn niet door!

Goed genoeg
Wat onze kinderen het meest nodig hebben is erkenning en bewustwording van de pijn van het verlies. Wij kunnen die pijn niet wegnemen, daar moeten ze zelf mee leren omgaan. Wat wij nodig hebben is dat we gehoord en gesteund worden. Ik heb geleerd om steeds beter vanuit een open hart te geven waarbij ik haar en noch mezelf tekort doe. Ik ben in staat om haar emoties en pijn van mijn eigen emoties en pijn te onderscheiden. Ik erken en neem alle gevoelens van haar en
mezelf serieus. Ik neem verantwoordelijkheid voor mijn eigen handelen, luister, begrens en leer mijn dochter dat te doen. Hierdoor kan ik een ‘goed genoeg’ moeder zijn. We moeten zelf onze eigen weg naar heling bewandelen – maar niet alleen. Mijn heling – haar heling!

Leonieke Scheepsma – Develing | November 2016

Geschokt ben ik wanneer ik hoor dat de NS meldt dat het treinverkeer enkele uren stilgelegd is na een aanrijding tussen een trein en een persoon. Iemand is te vroeg uit het leven gestapt. Niet zomaar iemand… een persoon met verhalen dromen en geliefden. Ik denk aan die persoon, de wanhoop, hopeloosheid en uitzichtloosheid. Dit was nog de enige weg om te gaan. Mijn gedachten dwalen af naar de naasten. Wat een pijn en verdriet. Hoe moeten zij verder leven met zo’n groot verlies en verdriet? Ik verduur en keer weer terug. Dit is te groot om te bevatten.

Zelfdoding
Zelfdoding is een verhaal dat te vroeg stopt. Als er wordt gerouwd kan je geliefde een plek krijgen in het verhaal en in je hart. Maar hoe rouw je? Rouw na zelfdoding bestaat voor een belangrijk deel uit het leren leven met de ‘waarom-vragen’. Het is een warboel van gevoelens van verdriet,
eenzaamheid, opluchting of boosheid. Er is schaamte, schuld en angst.

Een zware klus
Iedereen beweegt op zijn eigen unieke manier heen en weer in dit proces. Aan de ene kant bezig zijn met het verlies, aan de andere kant met de praktische dingen: gezin, werk en ook ontspanning. Bij sommige gebeurtenissen in je leven komt het verlies opnieuw op de voorgrond en dan wordt de pijn weer gevoeld. Het is een zware klus. Uiteindelijk krijgt je geliefde een plek en is er weer moed om je eigen verhaal op te pakken met de ander in je hart!

Verduren
Als omstanders mogen wij met ons hart een luisterend oor bieden en troostend aanwezig zijn. Dit helpt niet tegen verlies maar wel tegen eenzaamheid. Het verhaal mag verteld worden. We hoeven geen ongevraagde adviezen te geven, niet te oordelen, geen antwoorden op de ‘waarom-vragen’ te geven of niet over een vergelijkbaar geval te beginnen. Vraag wat de ander nodig heeft. Het woord ‘verduren’ spreekt mij erg aan: het met hart, hoofd en ziel aanwezig blijven ook al is het bijna niet te verdragen. Het is de kunst om in contact te blijven en dat alle gevoelens en gedachten er mogen zijn. ‘Verduren’ is voor ons een hele klus!

Leonieke Scheepsma – Develing | April 2016